Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) czyli od euforii do depresji

Choroba afektywna dwubiegunowa ChADOd euforii do depresji, czyli choroba afektywna dwubiegunowa, inaczej ChAD. Ludwik van Beethoven, Mark Twain, Isaac Newton, Kurt Cobain, Jean-Claude van Damme - co łączy tych ludzi? Każdy z nich borykał się lub bryka nadal z chorobą afektywną dwubiegunową. To najpowszechniejsze i najczęściej diagnozowane obecnie zaburzenie psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, czyli zaburzeń nastroju. Cechuje się występowaniem epizodów manii, czyli podwyższonego nastroju oraz epizodów depresji.

Istota choroby afektywnej dwubiegunowej

Choroba zaczyna się zwykle w młodości lub we wczesnej dorosłości i trwa przez całe życie człowieka. Diagnozuje się ją również u dzieci. Leczenie ma na celu skrócenie i zmniejszenie intensywności epizodów manii i depresji oraz poprawę jakości życia chorego. Stosowane są leki przeciwdepresyjne, nasenne, neuroleptyczne oraz przeciwlękowe.

Istotą choroby afektywnej dwubiegunowej, nazywanej także chorobą maniakalno-depresyjną lub w skrócie ChAD, jest występowanie epizodów manii oraz depresji.

Mania i depresja, czyli na dwóch biegunach

Istota schorzenia wyjaśnia nam jego nazwę - chory balansuje niejako pomiędzy dwoma biegunami: manii i stanów depresyjnych. Mania jest stanem podwyższonego nastroju, euforii, jednostka jest radosna, energiczna, ma dużo siły do działania. Osoba w takim stanie może praktycznie nie spać i nie jeść, a nie czuje ani zmęczenia ani głodu. Czasem jest wręcz przeciwnie: je ponad normę. Epizody manii charakteryzują się również wahaniami nastrojów, od radości do gniewu. Osoba taka łatwo wpada w złości, jest porywcza, impulsywna, skłonna do zachowań agresywnych oraz ryzykownych. Ludzie w czasie epizodów manii mogą wydawać duże sumy pieniędzy, spotykać się z podejrzanymi, czasem niebezpiecznymi osobami, uprawiać sporty ekstremalne czy nawet dopuszczać się zbrodni. Zdarza się, że w tym czasie piją duże ilości alkoholu i zażywają narkotyki, nawet, jeśli nigdy wcześniej tego nie robili. Wystąpienie epizodu manii każdorazowo wymaga konsultacji lekarskiej, niestety, doprowadzenie do wizyty nie jest łatwe. Jednostka wygląda bowiem na zdrową, twierdzi, że czuje się bardzo dobrze i stanowczo odmawia kontaktu ze specjalistą. Namawiana - może stać się agresywna.

Epizody depresji z kolei cechują się występowaniem obniżonego nastroju, jednostka jest smutna, przygnębiona, apatyczna, bierna, nie ma na nic siły, czuje się ciągle zmęczona. Stanom tym towarzyszyć może uczucie niepokoju, ciągłego, nieuzasadnionego lęku. Depresja to również objawy somatyczne, takie jak bóle głowy, brak apetytu, problemy ze snem. Osoba taka może cierpieć na bezsenność lub wręcz przeciwnie: bardzo dużo spać. Jednostka podczas epizodu depresji ma trudności z koncentracją, nie może się skupić, nie ma ochoty do jakiekolwiek działania. Traci zainteresowanie swoimi pasjami, nic jej nie cieszy, ma obniżoną samoocenę.

W przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej, stany te występują zazwyczaj naprzemiennie, mają różną długość trwania i różne natężenie. Pierwszym epizodem zazwyczaj jest depresja i tychże epizodów jest zwykle więcej. Przeciętnie, występują około 4 rzuty choroby w ciągu 10 lat, choć oczywiście mogą być częstsze. Pomiędzy epizodami występuje czas remisji, czyli okres zdrowia jednostki.

Typy choroby afektywnej dwubiegunowej

Wyróżnia się trzy, podstawowe typy choroby afektywnej dwubiegunowej. Pierwszy z nich to zaburzenia afektywne typu I, czyli odmiana z epizodami depresyjno-maniakalnymi o dużej sile, najczęściej wymagającymi hospitalizacji chorego. Epizody depresji trwają około 4 do nawet 9 miesięcy, a stany maniakalne nieco krócej, od miesiąca do nawet 5. Pomiędzy rzutami mówimy o czasie remisji. Co ciekawe, w leczeniu tego typu ChAD dużą skutecznością wykazuje się węglan litu. Druga postać choroby, czyli zaburzenia afektywne typu II to ciężkie epizody depresji z łagodniejszymi stanami manii, trwającymi maksymalnie kilka tygodni. Trzecią odmiana choroby jest ChAD z szybką zmianą faz. W przypadku tej postaci w ciągu roku nawet czterokrotnie mamy do czynienia z wystąpieniem epizodu depresji i manii, a czas remisji jest bardzo krótki lub nie ma go w ogóle. Mówi się także o zaburzeniach afektywnych typu sezonowego, czyli o epizodach depresji w kresie jesienno-zimowym oraz stanach maniakalnych w czasie wiosenno-letnim.

Przyczyny ChAD

Wśród przyczyn choroby afektywnej dwubiegunowej wymienia się czynniki hormonalne oraz genetyczne. W genezie hormonalnej wskazuje się na rolę układu podwzgórze-przysadka-nadnercza, zwanego osią stresu. Zaburzenia w jego pracy prowadzić mogą bowiem do nadmiernej produkcji kortyzolu, zwanego hormonem stresu, co skutkować może wystąpieniem depresji. Za powstanie tego schorzenia odpowiadać mogą również geny, w tym geny, związane z układem serotoninergicznym, noradrenergicznym, dopaminergicznym a także z przekaźnictwem wewnątrzkomórkowym.

Choroba afektywna dwubiegunowa jest schorzeniem powszechnym i nieuleczalnym ale nowoczesne leki oraz odpowiednia opieka nad chorym przyczynia się do poprawy jakości jego życia i pozwala na optymalne funkcjonowanie, zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym.

Ocena: 4.8

Komentarze