Czym jest synestezja? Jej przyczyny, rodzaje, występowanie

SynestezjaSynestezja - kiedy słowo na kolor, kiedy dźwięk ma smak. Zmysły są nam niezbędne dla prawidłowego postrzegania rzeczywistości, odbierania bodźców z zewnątrz. Istnieje 5 zmysłów: wzrok, słuch, smak, węch oraz dotyk. Każdym z nich odbieramy inne informacje z otoczenia oraz w odpowiedni sposób łączymy je ze sobą. A co jeśli bodźce odbierane z różnych zmysłów mieszają się ze sobą i wywołują reakcje, charakterystyczne dla innych? Wtedy mówimy o synestezji. Przyjrzyjmy się bliżej temu zjawisku.

Czym jest synestezja?

Mianem synestezji określamy stan, w którym doświadczenia z jednego zmysłu wywołują także reakcje, związane z innym zmysłem, na przykład wydaje się nam, że czujemy "smak" utworu muzycznego lub nadajemy kolory kolejnym liczbom. Inaczej rzecz ujmując, synestezja polega na odbieraniu bodźców zmysłowych przez inny zmysł niż ten, do którego dany bodziec był skierowany. Synestezja występuje dość rzadko, szacuje się, że synestetykami jest około 10 osób na milion, częściej są to kobiety, głównie panie leworęczne. Co ciekawe, wiele znanych osób cierpiało na synestezję, w tym Marylin Monroe, John Lennon oraz znany kompozytor Ludwig van Beethoven.

Kiedy można mówić o synestezji?

Aby mówić o synestezji, powinno zostać spełnionych kilka czynników równocześnie. Bardzo istotna jest trwałość wrażenia zmysłowego. Znaczy to, że ten sam bodziec (np. litera A) zawsze wywołuje u tej samej osoby dokładnie to samo wrażenie (np. jest żółta), wrażenia są więc powtarzalne. Ważna jest też mimowolność. Powstałe w ramach synestezji wrażenia zmysłowe są mimowolne, powstają bez udziału świadomości danej osoby. Ponadto, synestezja wiąże się z konkretnymi emocjami, jakie wyzwalają w osobie wrażenia zmysłowe. Mogą to być uczucia pozytywne, np. zachwyt ale tez i negatywne, np. wstręt, obrzydzenie, strach.

Przyczyny synestezji

W genezie synestezji mówić możemy o różnicach w budowie i działaniu układu nerwowego, choć tezy te nie zostały udowodnione. Twierdzi się, że u synestetyków może istnieć więcej połączeń miedzy neuronami lub zaburzona może być ich praca. Co ciekawe, udowodniono, że synestezja może występować u autystyków, sawantów czy osób, cierpiących na padaczkę. Wrażenia synestetyczne może spowodować także przyjmowanie LSD - narkotyku i znanej substancji halucynogennej. Jej zażywanie może bowiem powodować szereg objawów wytwórczych, w tym omamy wzrokowe oraz słuchowe.

Rodzaje synestezji

Istnieje kilka typów synestezji. Najpopularniejsza jest synestezja lingwistyczna. Zgodnie z nią litery, cyfry lub słowa wywołują wrażenia, związane ze zmysłem wzroku, słuchu, dotyku czy smaku, np.: każde imię na kolor, każda litera ma smak, każda cyfra ma określona fakturę (n. 2 jest gładka, 3 chropowata, itp.). Nieco mniej częsta jest synestezja muzyczna. Odpowiada ona za wyzwalanie się wrażeń wzrokowych, słuchowych czy smakowych w czasie słuchania utworów muzycznych, np. muzyka rockowa ma kwaśny smak, a klasyczna: słodki.

Czy synestezja to choroba?

Na kwestii klasyfikowania synestezji jako choroby zdania są podzielone. Dla jednych synestezja jest swego rodzaju darem, dla innych jest uporczywą przypadłością, którą może powodować szum informacji i utrudniać normalne funkcjonowanie. Wtedy wymaga ona leczenia, najczęściej prowadzona jest farmakoterapia. Jak dotąd, nie opracowano metody terapeutycznej, pozwalającej na leczenie synestezji.

Co ciekawe, większość z nas cierpi na słabą synestezję. Wiele osób bowiem gdy słyszy jakieś słowo czy literę, widzi ich kolory lub też barwa czerwona odczuwana jest jako ciepła, a błękitna jako chłodna.

Komentarze