Czym jest Zespół Tourette’a? Przyczyny, objawy, diagnoza, możliwości terapii

Zespół TouretteaPewne zachowania możemy mylnie odbierać jako brak kultury, a tak naprawdę stanowią one symptomy zaburzenia. Jest tak w przypadku zespołu Tourette’a (ZT), zaburzenia neurologicznego, opierającego się na występowaniu różnorodnych tików.

Warto dowiedzieć się, jak objawia się ten zespół, jak zachowywać się w towarzystwie osoby z ZT oraz gdzie szukać pomocy, gdy my lub ktoś bliski usłyszy taką diagnozę.

 

Czym jest zespół Tourette’a?

Zaburzenie określano jako zespól Tourette’a to zespół tików, zarówno głosowych, jak i ruchowych, określanych mianem zaburzenia neurologicznego o charakterze wrodzonym. Objawia się występowaniem prostych lub/i złożonych tików ruchowych i głosowych. Po raz pierwszy opisany przez lekarza psychiatrę Gillesa de la Tourette’a.

Przyczyny zespołu Tourette’a

Zespół Tourette’a jako zaburzenie neurologiczne ma wiele przyczyn. Po pierwsze, są to czynniki genetyczne (np. dziedziczenie w linii prostej: 50% szans przekazania z rodzica na dziecko) oraz czynniki biologiczne (w tym zaburzenia w syntezie histaminy, hormonu tkankowego). Wyróżnia się tez szereg czynników psychologicznych oraz neurologicznych w genezie tego zaburzenia ale ich znacznie nie jest do końca znane. Przyjmuje się, że stresogenne środowisko wychowawcze może nie tyle wywołać, co nasilać objawy tikowe w zespole Tourette’a.

Jak objawia się zespół Tourette’a?

Pierwsze objawy zespołu Tourette’a pojawiają się zwykle między 2-3 a 15 rokiem życia, zwykle w wieku około 7-8 lat. Są to najczęściej jedynie tiki ruchowe, zwane również motorycznymi. Obejmują one zwykle tak zwane tiki ruchowe proste:

  • ruchy rąk i głosy,
  • wzruszanie ramionami,
  • mruganie oczami.

Możemy zaobserwować także tiki motoryczne złożone, w tym:

  • podskakiwanie, ruchy nogami i całym ciałem,
  • wąchanie, pociąganie nosem,
  • dotykanie siebie lub/i innych ludzi,
  • powtarzanie ruchów innych,
  • rzadko: samokaleczanie się.

Dziecko czy nastolatek zaczyna mieć też trudności z kontrolowaniem swoich odruchów, pojawiają się objawy nadpobudliwości oraz trudności w koncentrowaniu uwagi.

Później pojawiają się tiki głosowe, czyli wokalne.

Proste tiki wokalne

  • chrząkanie,
  • mlaskanie,
  • cmokanie,
  • mruczenie,
  • prychanie.

W przebiegu schorzenia mamy też do czynienia z tikami głosowymi złożonymi. Obejmują one niekontrolowane wypowiadanie słów lub całych zdań, nierzadko zawierających słowa niecenzuralne (to tak zwana koprolalia, diagnozowana też w przebiegu, m.in. schizofrenii). Nierzadko osoba z ZT powtarza słowa i wypowiedzi innych lub teksty, zasłyszane w radio czy telewizji. Mogą to być też spoty radiowe, wierszyki czy piosenki.

Tiki głosowe pojawiają się i zanikają, mogą w niektórych okresach się nasilać. Nasilenie objawów spowodowane może być między innymi przez stres, rozdrażnienie, zmęczenie ale nawet spożycie kawy czy alkoholu. W najcięższych postaciach zespołu Tourette’a występujące tiki praktycznie uniemożliwiają choremu normalne funkcjonowanie.

Diagnoza zespołu Tourette’a

Zdiagnozowanie zespołu Tourette’a nie należy do łatwych. Aby jednoznacznie stwierdzić to zaburzenie, niezbędne jest wykonanie kompletu badań, w tym badan psychologicznych, psychiatrycznych oraz neurologicznych. Ponadto, pamiętajmy, że dla stwierdzenia zespołu Tourette’a konieczne jest występowanie tików motorycznych lub/i głosowych przez dłuższy okres czasu. Niezmiernie istotne jest także wykonanie diagnozy różnicującej z innymi zaburzeniami, w przebiegu których również mogą występować tiki. Mowa to między innymi o schizofrenii, czy też nerwicy natręctw (zwanej zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym) oraz innych schorzeń neurologicznych, których objawem są tiki.

Leczenie zespołu Tourette’a

Niestety, nie ma skutecznego leku za zespół Tourette’a, zaburzenie jest praktycznie nieuleczalne. Możliwe jest jedynie zmniejszanie dotkliwości tików poprzez farmakoterapię, w tym stosowanie neuroleptyków. W łagodnych postaciach stosowanie leków oraz spotkania z psychologiem przynoszą zadowalające efekty, osoby chora żyje praktycznie normalnie. W cięższych postaciach często stosuje się bardziej inwazyjne metody, w tym stymulację mózgu w celu zmniejszenia dotkliwości tików. Instytucją, która zajmuje się wspieraniem i pomocą osobom chorym i ich rodzicom jest Polskie Stowarzyszenie Syndrom Tourette’a.

Jak zachowywać się przy osobie z zespołem Tourette’a?

Dla wielu z nas objawy tikowe mogą być dziwaczne, odrzucające, budzić wstręt, a nawet strach. Specjaliści są zgodni: nie ma się czego bać. Osoby z ZT nie są groźne, a tiki autoagresywne czy z agresją skierowaną do otoczenia zdarzają się stosunkowo rzadko. Jak się wiec zachowywać przy osobie chorej na ZT? Przede wszystkim nie reagować przesadnie na występujące tiki. Możemy próbować je przeczekać, nie zauważać ich lub starać się uspokoić daną osobę, gdyż tiki nasilają się zwykle w sytuacjach stresowych.

Historia Kacpra, lat 35

Pierwsze objawy zauważyłem na początku szkoły podstawowej: miałem problemy z koncentracją, a moi rodzice zaniepokoili się tym, że często mrugam oczami. Zapisali mnie oczywiście do okulisty ale badanie nie wykazało ubytku wzroku. Zasilające się w szkole średniej tiki sprawiły, że trafiłem na konsultację do psychologa. Młoda kobieta przywitała mnie w gabinecie i zaczęliśmy rozmawiać. Widziałem, że mnie obserwuje i bałem się, co powie. Rozmawiała później długo z matką, czułem się, jak po ważnym egzaminie… Pani psycholog skierowała nas do psychiatry i neurologa. "Jestem stuknięty" - pomyślałem. Okazało się, że jestem chory. Choruję na zespół Tourette’a, zaburzenie neurologiczne, polegające na zmaganiu się z różnymi tikami. U mnie po ukończeniu mniej więcej 12 lat do tików ruchowych doszły też te głosowe. W niekontrolowany sposób wypowiadam różne słowa, czasem zupełnie bezsensowne… Robię to praktycznie wszędzie: w pracy, na ulicy, w sklepie, w autobusie, na randce … Co mam robić? Żyję dalej, biorę leki, pracuję jako mechanik samochody, planuję ślub z narzeczoną. Choć czasem ludzie na ulicy patrzą na mnie jak na wariat… nie przyjmuje się tym. Nauczyłem się żyć z Tourette’m. Nic innego mi nie pozostało.

Takich osób jak Kacper jest więcej. Szacuje się, że na zespół Tourette’a choruje 5 na 10000 osób. Częściej chorują mężczyźni. Schorzenie dotyka zarówno zwyczajnych ludzi, jak i tych, których znamy. Zespół Tourette’a ma okresy nasilania i remisji, dobrze leczony nie przyczynia się do zbytniego obniżenia jakości życia. Pamiętajmy, że człowiek o dziwnych ruchach, wypowiadający nierzadko niecenzuralne słowa nie musi być źle wychowany lub niebezpieczny - czasami… może być po prostu chory.

Ocena: 5.0

Komentarze