Dna moczanowa - czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie żywieniowe

Dna moczanowaDna moczanowa (inaczej skaza moczanowa, artretyzm, dawniej podagra) jest to zapalenie stawów spowodowane krystalizacją moczanu sodu w płynie stawowym, fagocytozą kryształów i powstawaniem ich złogów w tkankach stawowych, a także innych tkankach i narządach.

Kwas moczowy stanowi końcowy produkt przemiany materii zasad purynowych, które wchodzą w skład jąder komórkowych. Pulę kwasu moczowego w organizmie człowieka szacuje się na ok. 1200mg. Dzienne jego wydalanie przez nerki w postaci moczanów powinno wynosić 700-800mg.

Prawidłowe stężenie kwasu moczowego w surowicy [mg/dl]

  • mężczyźni <5,2
  • kobiety przed menopauzą <4
  • kobiety po menopauzie <4,7

Przekroczenie stężenia 7mg/dl stanowi o hiperurykemii, która może być:
- pierwotna - w wyniku genetycznie uwarunkowanych nieprawidłowości enzymów, które biorą udział w przemianie zasad purynowych,
- wtórna, nabyta - która powstała w wyniku:

  • zwiększonej podaży puryn wraz z dietą (mięso, podroby, tłuste ryby, tłuszcze zwierzęce, rośliny strączkowe, rośliny zawierające duże ilości kwasu szczawiowego np. szczaw, szpinak, rabarbar);
  • przyspieszonego rozkładu ATP np. z powodu nadużywania alkoholu;
  • zwiększonego rozkładu nukleotydów w organizmie (w przebiegu chorób metabolicznych, nowotworowych, niedokrwistości hemolitycznej lub przy przyjmowaniu niektórych leków);
  • zmniejszonym wydalaniem kwasu moczowego przez nerki;
  • innych przyczyn - silny wysiłek fizyczny, zawał mięśnia sercowego, niewydolność oddechowa, padaczka, niedoczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc.

Nie jest znany czynnik odpowiadający za proces krystalizacji kwasu moczowego w płynie stawowym i tkankach.

Objawy i czynniki wywołujące napady

Objawy choroby ujawniają się okresowo w postaci ostrych napadów, rozpoczynających się głównie w nocy. Obejmują:

  • silny i nagły ból zajętego stawu;
  • obrzęk, zaczerwienienie, podwyższenie ciepłoty ciała.

Bez wdrożonego leczenia napad trwa od 10 dni do 20 dni i wygasa samoistnie. Kolejny napad pojawia się po kilku miesiącach lub nawet latach. Między napadami nie obserwuje się żadnych objawów. Należy jednak pamiętać, że nieleczona dna prowadzi do powstawania co raz większej liczby kryształów i rozwoju formy przewlekłej co skutkuje współistnieniem innych stanów chorobowych np. kolek nerkowych, białkomoczu czy nadciśnienia tętniczego. Większa ilość kryształów może także powodować częstsze i ostrzejsze napady.

Przyczynami wywołującymi napad są:

  • spożycie dużej ilości produktów obfitujących w puryny,
  • spożycie alkoholu,
  • nadmierny wysiłek fizyczny,
  • uraz fizyczny lub zabieg operacyjny,
  • zakażenie bakteryjne lub wirusowe,
  • przyjęcie niektórych leków (np. diuretyków tiazydowych lub cyklosporyny).

Zalecenia żywieniowe

  • Celem diety jest zmniejszenie stężenia kwasu moczowego we krwi. Stosuje się zatem dietę ubogopurynową z wykluczeniem produktów obfitujących w puryny. Ważny jest również sposób przyrządzania posiłków - zalecane jest gotowanie, przy czym w przypadku mięsa i produktów zbożowych gotowanie w dużej ilości wody. Z diety wyklucza się zupy na wywarach mięsnych, kostnych bądź grzybowych.
  • Udział tłuszczów w diecie należy zmniejszyć do 15% na rzecz węglowodanów. Tłuszcze bowiem sprzyjają odkładaniu się kryształków kwasu moczowego, węglowodany zaś wzmagają wydalanie moczanów.
  • Zaleca się duże spożycie owoców i warzyw (z wyjątkiem roślin strączkowych, szpinaku, szczawiu, rabarbaru, szparagów) ze względu na wykazanie ich właściwości protekcyjnych, przeciwzapalnych oraz zawartość błonnika. Szczególnie polecane są ciemne owoce: wiśnie, czarne jagody, porzeczki, ciemne winogrona, owoce głogu i jałowca.
  • Do napoi bezpiecznych zaliczają się soki owocowe, kawa zbożowa, herbaty owocowe, ziołowe, alkaliczne wody mineralne, chudy jogurt i kefir. Nie poleca się mocnej czarnej herbaty, kawy naturalnej i kakao.
  • Posiłki należy spożywać 4-5 razy na dobę, przy czym ostatni posiłek w ciągu dnia wskazany jest do 4 godzin przed snem, żeby uniknąć nagromadzenia się większych ilości kwasu moczowego w ciągu nocy.
  • W okresie napadowym wskazana jest dieta bezmięsna, przy czym najkorzystniej zastosować dietę płynną kleikowo-owocową.

Na podstawie ilości kwasu moczowego, który wytwarza się w organizmie z jednej porcji produkty spożywcze podzielono na trzy grupy:

  1. I grupa - do 50mg
  2. II grupa - 50-100mg
  3. III grupa - powyżej 100mg wytwarzanego kwasu moczowego.

Poniżej przedstawiono przykładowe produkty ze wszystkich trzech grup i ich porcje podane w gramach oraz ilość kwasu moczowego [mg] wytwarzanego w organizmie po spożyciu danej porcji produktu.

Grupa I

  • Ser żółty, ser pleśniowy 30g - 3mg
  • Serek wiejski 50g - 5mg
  • Chleb pszenno-żytni 50g - 7mg
  • Orzechy laskowe 30g - 10mg
  • Mleko 200g - 15mg
  • Jabłko 150g - 20mg
  • Pomidor 200g - 20mg
  • Wiśnie, truskawki 150g - 30mg
  • Gotowana szynka 30g - 40mg
  • Ziemniaki 250g - 40mg
  • Makaron 100g - 42mg

Grupa II

  • Kapusta włoska 200g - 75mg
  • Parówki wysokogatunkowe 100g - 80mg
  • Banan 150g - 85mg
  • Mięso wołowe 100g - 90mg
  • Flądra 100g - 90mg
  • Soczewica, fasola biała 75g - 95mg

Grupa III

  • Szpinak 200g - 115mg
  • Wieprzowina 100g - 150mg
  • Por, papryka 200g - 150mg
  • Brokuły 200g - 160mg
  • Łosoś 100g - 170mg
  • Sardynka 100g - 350mg
  • Podroby - wątroba, nerki 100g - 515–555mg

Zaleca się zatem spożywanie produktów z grupy I, rzadziej z grupy II, natomiast unikanie bądź sporadyczne spożywanie w niewielkich ilościach produktów z grupy III. W najnowszych badaniach możemy jednak znaleźć informacje, że prawdopodobnie produkty pochodzenia roślinnego, które zawierają duże ilości puryn tj. szpinak, fasola, soczewica itp. nie wywierają negatywnego wpływu i nie przyczyniają się do powstawania objawów. Wszystkie powyższe informacje prowadzą zatem do wniosku, że dietą najlepszą w przypadku dny moczanowej zdaje się być dieta laktoowowegetariańska, czyli bazująca na warzywach, owocach, produktach mlecznych oraz jajach a wykluczająca mięso oraz ryby. W przypadku, gdy chory chce pozostać przy spożywaniu mięsa musi pamiętać o umiarze, unikać podrobów oraz esencjonalnych wywarów takich jak rosoły czy buliony, ponieważ podczas długiego gotowania przechodzą do nich duże ilości puryn.

Dna moczanowa wydaje się być skomplikowaną chorobą metaboliczną, ale w rzeczywistości można ją bardzo łatwo kontrolować za pomocą diety i skutecznie unikać napadów. Kilka prostych zasad pozwoli na utrzymaniu komfortu życia oraz cieszenie się zdrowiem przez długie lata.

Komentarze

Jolanta
Podagra nie jest przyjemną chorobą, zresztą chyba żadna choroba nie jest przyjemna, ale ta jest wyjątkowo upierdliwa. Ja mam niestety są uwarunkowania genetyczne do dny powodujące zaburzenia w metabolizmie kwasu moczowego.Żeby go obniżyć to stosowałam lek urarthone lehning. Ulgę na początku gdy stany zapalne były świeże przynosiły mi okłady z lodu. Wiem, że zaleca się również unieruchomienie zajętego stawu (po ustąpieniu ostrych objawów należy wrócić do normalnej aktywności i ćwiczeń usprawniających ), ale tak naprawdę to ważna jest dieta i regularność brania leku.



Co może oznaczać ból brzucha?

Ból brzuchaWiększość kobiet zna taką dolegliwość, jak ból brzucha. Pojawia się co



Refleksoterapia

RefleksoterapiaTerapie alternatywne coraz częściej znajdują szerokie zastosowan



Nieżyt nosa - zapobieganie i leczenie

Nieżyt nosaNieżyt nosa, popularnie zwany katarem, to niezwykle częsta dolegliwość.



Co to jest kolagen?

KolagenKolagen to jeden z podstawowych elementów budujących kości, ścięgna, stawy oraz