Hirudoterapia w profilaktyce i leczeniu chorób

Leczenie pijawkami - hirudoterapiaHirudoterapia, czyli leczenie pijawkami. W wielu krajach te niepozorne zwierzęta należące do gromady pierścienic uznawane są za panaceum na niemal wszystkie dolegliwości. W Turcji można dosłownie na ulicy kupić ogromny słój z pijawkami.

W Indiach organizuje się z kolei masowe, uliczne przystawianie pijawek, zaś w Rosji ekstrakty uzyskane z ich śliny stanowią jeden z najbardziej cenionych kosmetyków, który nie tylko łagodzi stany zapalne skóry i redukuje zaczerwienienia, ale także dba o jej właściwą elastyczność i hamuje procesy starzenia.

W krajach Europy zachodniej, podobnie jak w Stanach Zjednoczonych, stosowane są nie tylko jako przywilej medycyny ludowej, ale także zdobywają uznanie lekarzy. Potwierdzeniem może być decyzja Amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków, która w 2004 roku wydała oficjalne pozwolenie na zastosowanie ich w medycynie konwencjonalnej. Pijawki po raz kolejny przeżywają też swoje pięć minut również w Polsce. Zabiegi hirudoterapii wykonywane są zarówno w profesjonalnych gabinetach prowadzonych przez certyfikowanych bioterapeutów, jak również w ekskluzywnych ośrodkach SPA. Należy wiedzieć jednak, że stosowane w nich pijawki pochodzą wyłącznie z licencjonowanych hodowli, gdzie priorytetem jest dbałość o sterylne warunki ich życia, dzięki czemu leczenie z ich udziałem jest w pełni bezpieczne dla zdrowia pacjenta. Zwierzęta przebywające w środowisku naturalnym chronione są natomiast prawem, ponieważ zalicza się je do gatunków zagrożonych wymarciem.

Hirudoterapia - od starożytności po współczesność

Pijawka lekarska jest drapieżnikiem żywiącym się krwią kręgowców. O tym, że może wspomagać leczenie wielu chorób, wiedziały już starożytne ludy. Najstarsze źródła historyczne pochodzą z XVI wieku przed naszą erą. W jaskini będącej grobowcem pochodzącego stamtąd pisarza znaleziono bowiem malowidło z wizerunkiem znachora, który z niewielkiej misy wyjmuje pijawki i następnie przystawia je do ciała swojego pacjenta. Pierwotna hirudoterapia była też znana na Kontynencie Amerykańskim. Sięgali po nią Aztekowie, przy czym jej tajemnice były dostępne jedynie dla najbardziej szanowanych osób w społeczności. Leczenie pijawkami stosował też Hipokrates, który poświęcił im osobną książkę "Sposoby zastosowania leczniczych pijawek". Z Grecji pijawki szybko przedostały się do medycyny rzymskiej. Wzmianki o nich można znaleźć również w poemacie Nikandera pochodzącym z II wieku przed naszą erą, czy w Biblii. Prawdziwy rozwój hirudoterapia przeżywała jednak na przełomie XVIII i XIX wieku. Szerzące się choroby, brak wiedzy medycznej oraz bardzo ograniczony dostęp do leków sprawiły, że były stosowane na szeroką skalę w niemal wszystkich krajach Europy. Liderami w tej kwestii były Rosja, Francja i Anglia.

Dane historyczne potwierdzają, że w państwach tych roczne zużycie pijawek sięgało nawet 80 milionów sztuk, co szybko doprowadziło do ich wyginięcia z naturalnych siedlisk. W 1884 roku profesor fizjologii pracujący w Walijskiej Narodowej Szkole Medycyny, Jan Haycraft odkrył, że krew, która dostaje się do przewodu pokarmowego pijawki nie psuje się i nie ulega krzepnięciu, zapoczątkowując w ten sposób serię badań. Zaowocowały one wyizolowaniem w 1950 roku hirudyny z ciała pijawki lekarskiej. Związek ten zaliczany jest do grupy antykoagulantów obniżających krzepnięcie krwi. Dziś znanych jest około 300 związków organicznych, jakie można znaleźć w ciele pijawki. Większość z nich wykazuje silnie zróżnicowaną budowę oraz szereg właściwości, które wykazują pozytywny wpływ na zdrowie człowieka, znajdując zastosowanie w leczeniu i profilaktyce szeregu schorzeń.

Podstawowe związki lecznicze zawarte w ślinie pijawek

Podstawowym składnikiem śliny pijawki lekarskiej jest wspomniana hirudyna. To silny związek przeciwzakrzepowy, który dodatkowo posiada działanie przeciwzapalne oraz przeciwbólowe. Zbudowana jest z 65 aminokwasów, zawiera duże ilości glutaminy i asparaginy. Badania naukowe prowadzone na przestrzeni ostatnich lat dowodzą, że jest ona o wiele bardziej skutecznym środkiem w leczeniu chorób krwi i układu krążenia, niż powszechnie znana heparyna oraz dikumaryna. Niebagatelne znaczenie wykazują też zawarte w ślinie pijawek związki lityczne. Ich główną rolą jest zwiększenie przepuszczalności komórkowej, co z kolei przekłada się na lepsze wchłanianie substancji odżywczych i leczniczych. Związkiem litowym jest między innymi destabilaza działająca przeciwsklerotycznie i wspomagająca właściwą kondycję naczyń krwionośnych czy kolaganeza umożliwiająca hydrolizę włókien kolagenowych i przyspieszająca gojenie się ran. Warto też wspomnieć o hialuronidazie czyli substancji, która podobnie jak destabilaza zwiększa przenikalność komórek oraz tkanek ciała. Jest to ponadto substancja warunkująca rozkład kwasu hialuronowego uważanego za czynnik cementujący tkanki łącznej. Co ciekawe, ślina pijawek zawiera także blokery reakcji obronnych organizmu, głównie bdeliny i egliny. Dzięki tym substancjom, po przystawieniu pijawki nie czujemy bólu. Hamują one także powstawanie obrzęków oraz skurczów zwiększając w ten sposób wydajność hirudoterapii.

Pijawki lecznicze - na co pomagają?

Serce pod kontrolą

Terapia pijawkami jest przede wszystkim zalecana pacjentom cierpiącym na schorzenia układu sercowo-naczyniowego. Zawarte w niej hirudozwiązki zapobiegają sklejaniu się płytek krwi i przeciwdziałają powstawaniu zakrzepów. Pijawki pomagają więc osobom borykającym się z chorobą zakrzepowo-zatorowe żył. Co ważne, hirudyna zawarta we krwi wykazuje o wiele silniejsze działanie niż stosowany powszechnie w tych przypadkach kwas acetylosalicylowy. Jest też lepiej tolerowana przez organizm i wykazuje zdecydowanie większą przyswajalność. W ślinie pijawek zawarta jest także esteraza cholesterolowa oraz lipaza. Związki te regulują stężenie cholesterolu we krwi, obniżając poziom LDL oraz trójglicerydów. Wraz z antykoagulacyjnym działaniem seratyn zapobiegają też tworzeniu się blaszki miażdżycowej. Hirudoterapia zalecana jest także do regulacji ciśnienia krwi. Przedostające się do organizmu podczas zabiegu histaminy powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych, obniżając w ten sposób ciśnienie tętnicze krwi.

Przyspieszone gojenie ran

Leczenie pijawkami jest także powszechnie stosowane u osób po zabiegach chirurgicznych - znacząco ogranicza ryzyko powikłań w postaci zakrzepów oraz zatorów żył występujących po rozmaitych zabiegach. Jest bezkonkurencyjna w przypadku replantacji kończyn, piersi, ucha, dłoni oraz innych narządów. Zawarte w ślinie pijawek substancje o charakterze przeciwagregacyjnym oraz fibrynolitycznym ułatwiają przywrócenia krążenia w replantowanych organach niwelując ryzyko odrzucenia przeszczepu. Z kolei bdelina i eglina przyspieszają gojenie się rany. Redukują także obrzęk powstający często po ingerencji chirurgicznej. Co ciekawe substancje te wykazują także silne działanie przeciwzapalne, co sprawia, że są także świetną bronią w walce z infekcjami płuc. Eglina hamuje działanie enzymów, które uczestniczą w patogenezie chorób układu oddechowego, między innymi rozedmy, procesach zakrzepowych oraz zapalnych płuc, czy zaawansowanym stadium astmy oskrzelowej.

Hirudoterapia w walce z bólem i dolegliwościami systemu nerwowego

Hirudoterapia jest ponadto stosowana w leczeniu bólu. Badania naukowe dowiodły, że zawarte w ślinie pijawek bdeliny hamują wydzielanie przez tkanki enzymów odpowiedzialnych za odczuwanie dolegliwości bólowych. Doskonale sprawdzają się w uśmierzaniu dyskomfortu powstałego w wyniku choroby zwyrodnieniowej stawów i przywracają sprawność ruchową. Leczenie pijawkami stosuje się także w przypadku napadów migreny, reumatoidalnym zapaleniu stawów, rwie kulszowej czy w zapaleniu korzeni nerwów. Zawarte w ich ślinie substancje stymulujące neurony do wzrostu i warunkujące ich regenerację sprawiają, że hirudoterapia sprawdza się także w leczeniu chorób neurodegradacyjnych, w tym także choroby Parkinsona czy dystrofii nerwowo-mięśniowej. Warto przy tym wspomnieć, że samo przystawienie pijawki jest bezbolesne, ponieważ w jej ślinie zawarte są substancje znieczulające oraz związki aktywujące wydzielanie przez mózg endorfin. Hormony szczęścia uwalniane do krwiobiegu warunkują ponadto poprawę nastroju, dzięki czemu pijawki znajdują także zastosowanie w zwalczaniu objawów depresji czy stanów lękowych.

Leczenie schorzeń układu moczowo-płciowego

Zawarte w ślinie pijawek bdeliny hamują ponadto procesy zapalne toczące się w obrębie układu moczowo-płciowego. Wspomagają dzięki temu leczenie infekcji narządów rozrodczych. Znajdują też zastosowanie w walce z ropniakami jajników oraz jajowodów, torbielami jajników i nadżerkami szyjki macicy. U mężczyzn redukują rozrost gruczołu krokowego. Przedostające się do krwi w czasie zabiegu hormony, w tym progesteron, estradiol, testosteron i kortyzol sprawiają, że hirudoterapia może być też stosowana jako kuracja wspomagająca zaburzeń miesiączkowania. Badania prowadzone w ostatnich latach w wiodących ośrodkach naukowych Europy wskazują ponadto, że pijawki mogą okazać się pomocne w leczeniu niepłodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

Młody wygląd i zdrowa skóra

Hirudoterapia znajduje też szerokie zastosowanie w dermatologii oraz kosmetologii. Ślina pijawek zawiera bowiem antyelastazę, która hamuje proces starzenia się komórek i przywraca skórze jędrność oraz elastyczność. Doskonale sprawdza się w redukowaniu cellulitu i walce z toczniem skórnym. Z kolei związki o charakterze bakteriobójczym i grzybobójczym znakomicie sprawdzają się w kuracji schorzeń skóry, między innymi trądziku, egzemy oraz łuszczycy. Wspomagają też leczenie i gojenie się ran po czyrakach i ropniach. Pijawki wykorzystywane są ponadto do redukcji przebarwień skóry. Są bezkonkurencyjne w walce z pajączkami powodującymi nieestetyczny wygląd skóry.

Przeciwwskazania do hirudoterapii

Bez względu na to, że terapia niesie szereg korzyści dla zdrowia, warto pamiętać, że istnieją też przeciwwskazania do zabiegu. Nie powinny być jej poddawane przede wszystkim dzieci do 10 roku życia, ciężarne oraz kobiety w trakcie miesiączki. Z leczenia pijawkami nie mogą też korzystać chorzy na hemofilię oraz inne dolegliwości związane z obniżeniem krzepliwości krwi. Zabiegu nie zaleca się także osobom cierpiącym na anemię oraz chorym borykającym się nadżerkowym zapaleniem błony śluzowej żołądka oraz pacjentów, u których stwierdzono krwawienie w obrębie układu pokarmowego. Szczególną ostrożność należy z kolei zachować w przypadku hipotonii - ciśnienie krwi poniżej 80/60 może powodować omdlenia podczas przystawiania pijawek. Z zabiegu warto też zrezygnować, gdy pacjent skarży się na stany podgorączkowe o nieznanej etiologii, cierpi na gruźlicę lub HIV. Nie zapominajcie także o tym, że hirudoterapia powoduje obniżenie gęstości krwi, dlatego przed poddaniem się zabiegowi, należy przedyskutować z lekarzem możliwość czasowego odstawienia leków przeciwzakrzepowych.

Komentarze