Jak budować poczucie własnej wartości u dziecka, nastolatka, dorosłego?

Poczucie własnej wartościPoczucie własnej wartości jest kluczowym elementem jakości naszego życia. To nic innego jak nasz obraz samych siebie, nasza samoocena. Może być niska, wysoka lub na odpowiednim poziomie, co gwarantuje nam satysfakcję z życia poprzez posiadanie adekwatnej oceny swojej osoby.

Czym jest poczucie własnej wartości?

Poczuciem własnej wartości nazywamy naszą postawę wobec samych siebie, czyli to, co o sobie myślimy na podstawie swoich dokonań i zachowania oraz informacji od innych osób. Jakieś poczucie własnej wartości ma każdy, tworzone jest ono na przełomie całego życia. Co może na nie wpływać i je warunkować?

Co wpływa na poczucie własnej wartości?

Co ma wpływ na naszą samoocenę? W tym wypadku ważne jest zarówno to, co my myślimy o sobie, jak i informacje zwrotne, jakie otrzymujemy od otoczenia. Obraz nas samych warunkowany jest przez wgląd w siebie, czyli samopoznanie. To nic innego jak obserwowanie siebie, swojego zachowania oraz swoich dokonań, w tym sukcesów i porażek. Budujemy samoocenę w oparciu o różnicę miedzy tym, jacy jesteśmy, a jacy chcemy być.

Ponadto, istotne są komunikaty i informacje pozyskiwane od otoczenia. To zarówno informacje zwrotne przekazywane bezpośrednio, jak i komunikaty pośrednie, np. w formie gestów czy zachowania innych osób w naszym towarzystwie: na ich podstawie możemy i wysnuwamy ocenę swojego zachowania i swoich działań.

Poczucie własnej wartości budujemy także w oparciu o porównania społeczne, czyli poprzez porównania z inny ludźmi: z ich zachowaniami, cechami charakteru oraz dokonaniami.

Za niskie, za wysokie? Jak znaleźć złoty środek?

Poczucie własnej wartości jest ważne i najlepiej, gdy oscyluje na odpowiednim poziomie, co pozwala nam na posiadanie realnego obrazu siebie ze świadomością swoich zalet i wad. Nie zawsze jednak tak jest. Bywa, że posiadamy za niskie lub za wysokie poczucie własnej wartości. Dlaczego tak się dzieje i czym to grozi?

Niskie poczucie własnej wartości - Jestem gorszy i do niczego się nie nadaję!

Zbyt niska samoocena hamuje nasze działania. Osoby z niskim poczuciem własnej wartości są bierne, nieśmiałe, wycofują się z działania z lęku przed porażką. Obawiają się nowości, uważają, że nie poradzą sobie w nowym miejscu, z nowymi obowiązkami. Niska samoocena wynikać może z czynników, których źródła znajdujemy we wczesny dzieciństwie, w tym ze zbyt wygórowanych wymagań rodziców wobec nas, z chłodu emocjonalnego z ich strony ale też nagromadzenia nieprawdziwych w naszej ocenie informacji z otoczenia. Co ciekawe, niską samoocenę mogą mieć też osoby, które same wobec siebie stawiają zbyt wysokie wymagania. Pamiętajmy, że długo utrzymująca się niska samoocena może prowadzić nawet do depresji!

Za wysokie poczucie własnej wartości - Jestem lepszy od innych i zasługuję na więcej!

Choć wydawać by się mogło, że wysokie poczucie własnej wartości jest motorem do działania, nie zawsze wygląda to w ten sposób. osoby z wysokim poczuciem własnej wartości oceniają siebie bardzo dobrze, przez co nie zawsze są w stanie zauważyć swoje wady i słabości. Wynikać to może zarówno z informacji z otoczenia, w tym z nadmiernego chwalenia ze strony rodziców i nadopiekuńczości, która chroni niejako dzieci przed przeżywaniem porażek, jak i nieprawdziwych przekonań na swój temat. Osoby ze zbyt wysoką samooceną opisywane są jako egoistyczne, skoncentrowane na sobie, skłonne do przechwałek, niemiłe i nieżyczliwe.

Jak wiec znaleźć złoty środek pomiędzy nieśmiałym i unikającym wyzwań człowiekiem, a pewnym siebie egoistą, który jest przekonany o własnej wyjątkowości? Budowanie poczucia własnej wartości zacznijmy u dziecka jak najwcześniej.

Jak budować poczucie własnej wartości u dziecka?

Budowanie poczucia własnej wartości u dziecka oraz dbanie, by samoocena pociechy była na właściwym poziomie jest zadaniem niezwykle ważnym ale i niełatwym. W jaki sposób kształtować samoocenę u dziecka, aby nie wyrosło ani na narcyza ani na nieśmiałego i niepewnego siebie człowieka?

Na tym etapie człowiek buduje poczucie własnej wartości w oparci głównie o informacje z otoczenia. dziecko, zwłaszcza małe, nie jest jeszcze w stanie dokonać wglądu w siebie, zrobić bilansu swoich zalet i wad. To wiec zadanie dla nas: rodziców i opiekunów. Co robić, aby naszej dziecko było świadome zarówno swoich zalet i wad oraz jego samoocena pozwalała mu na bycie szczęśliwym w życiu?

Poniżej 4 niezawodne sposoby.

  • Pokaż dziecku, że jest ważne, kochane i akceptowane. Jeśli Twoje dziecko ma zbudować poczucie własnej wartości, musi je zbudować na czymś. Fundamentem dla każdego młodego człowieka jest to, co myślą o nim jego rodzice. Uświadamiajcie dziecko, jak bardzo jest dla Was ważne ale pamiętajcie, by nie przekroczyć granicy ku egoizmowi. Zauważajcie potrzeby dziecka, reagujcie na nie, starajcie się je zaspokoić. wymagania, jakie wobec niego stawiacie zawsze dostosowujcie do wieku dziecka oraz jego możliwości. pamiętajcie, że dziecko jest odrębną jednostką, ma prawo do swoich wyborów i decyzji, zawsze ich słuchajcie i ustosunkowujcie się do nich. Pokazujcie dziecku, że jest akceptujcie i kochacie takim, jakie jest.
  • Chwal dziecko i dostrzegaj jego wysiłki. Dziecko stara się sprostać Waszym oczekiwaniom i jego to zupełnie naturalne. oczywiste jest też to, że jego wysiłki nie zawsze kończą się sukcesem, co może stać się źródłem frustracji u pociechy oraz zaniechaniem dalszych starań. rodzic powinien pokazywać mu, że docenia nie tylko wynik ale także, a nawet przede wszystkim starania, np. mówiąc: „Nie udało Ci się napisać tego testu na piątkę ale wiem, ile się uczyłeś i z pewnością następnym razem dostaniesz jeszcze wyższą ocenę”.
  • Nie porównuj z innymi. Wielu rodziców w celu zachęcenia dziecka do zwiększonego wysiłku lub też jakiegokolwiek działania, porównuje swoją pociechę z innymi dziećmi, pragnąc rozbudzić w nim ambicję. Niestety, działanie takie nierzadko przynosi odwrotny skutek, dodatkowo może przyczynić się do niezgody między dziećmi.
  • Zachęcaj do samodzielności i pozwalaj popełniać błędy. Dziecko o prawidłowej samoocenie ma prawo popełniać błędy i przeżywać porażki. Są one niezbędne, aby nauczyć się, że życie nie składa się z samych sukcesów, że każdego z nas kiedyś czeka przełkniecie goryczy porażki i musimy być na to przygotowani. Choć rodzice najchętniej chroniliby swoje pociechy przed całym złem świata, nie da się rozkładać nad nimi tego parasola całe życie. Pozwólmy naszych pociechom na samodzielność ale i na błędy. Niech to będzie zbite kolano, stłuczony kubek, gorsza ocena, krzywo zapleciony warkocz: doceniajmy starania i dajmy dzieciom niezbędne wsparcie bez wyręczania ich.

Jak wzmacniać poczucie własnej wartości u nastolatka?

W okresie dorastania poczucie własnej wartości może dynamicznie się zmieniać, obserwuje się zwłaszcza tendencję spadkową, co spowodowane może być ocenianiem przez grupę rówieśniczą oraz samosądem, dokonywanym przez młodego człowieka na podstawie porównań społecznych. Twoim zadaniem, jako rodzica i opiekuna jest dbanie o to, aby dorastające dziecko było świadome tego, kim jest i jakie jest, by wiedziało, jakie ma wady i zalety oraz było świadome swoich możliwości. Co możesz zrobić?

  • Rozmawiaj z dzieckiem szczerze na jego temat. Nastolatek swoją samoocenę buduje w oparciu zarówno o swoje przemyślenia na temat własnej osoby, jak i informacje z otoczenia dostarczaj mu więc szczerych i jasnych komunikatów, wskazuj dziecku jest zalety i słabsze strony, pomagaj w rozwijaniu pasji ale i wspieraj w pracy nad wadami.
  • Analizuj jego słowa i zachowania ale nie oceniaj ich. Owszem, pewne słowa oraz zachowania Twojego nastoletniego dziecka nie podobają CI się i masz prawo do wyrażenia swojego niezadowolenia. pamiętaj jednak, by poza tym udzielać dziecku informacji zwrotnej, np. „Zdenerwowałam się, gdy wczoraj wróciłeś później i nie zadzwoniłeś. Martwiłam się, że coś Ci się stało. Nie chcę, żeby taka sytuacja się powtórzyła. uważam, że jesteś rozsądnym i odpowiedzialnym chłopakiem, dlatego proszę Cię o telefon, jeśli chcesz dłużej zostać u kolegi”.
  • Chwal i wspieraj dziecko. Nastolatek również lubi i chce być chwalony. Młody człowiek w tym wieku bardzo liczy na pozytywną opinię grupy rówieśniczej ale sądy rodziców i najbliższych także są dla niego ważne. Chwal dziecko za to, co robi dobrze, wspieraj je w rozwijaniu pasji i talentów, motywuj do działania. Dbaj o to, by nastolatek robił to, co kocha i poświęcał temu wolny czas.
  • Pomagaj w wyborze drogi ale nie wskazuj jej. Jako rodzic możesz, a nawet powinieneś pomagać dziecku w wyborze drogi życiowej ale nie należy jednoznacznie jej wskazywać. Rozmawiaj, wspieraj, analizujcie wspólnie wybory dziecka ale nie krytykuj ich. Niech nastolatek poczucie sprawstwo, niech poczuje, ze akceptujesz jego i jego wybory. To pozwoli mu na budowanie oraz wzmacnianie pewności siebie, która stanie się jego kapitałem na przyszłość.

Jak podnosić samoocenę u siebie?

A co w dorosłym życiu również można jeszcze wpływać na samoocenę? Owszem, nie tylko można ale i trzeba, jeśli jest to konieczne. Warto wzmacniać poczucie własnej wartości, stosując proste ale i zaskakująco skuteczne sposoby. Poniżej 7 ciekawych propozycji.

  • Poznawaj siebie na nowo każdego dnia! Choć może Ci się wydawać, że znasz siebie, to pamiętaj: zmieniasz się praktycznie każdego dnia! Zmienia Cię wszystko: co, co Ci się przytrafia, ludzie, których spotykasz, zadania, z jakimi się mierzysz. Ustal więc czas, po jakim robisz sobie na nowo poznanie siebie, opisuj się, sprawdzaj co napisałeś /  napisałaś np. miesiąc temu. analizuj swoje dobre i słabsze strony.
  • Uwierz w siebie i swoje możliwości. Podstawą do zwiększenia pewności siebie jest wiara we własne siły i możliwości. jeśli Ty w nie uwierzysz, uwierzy w nie każdy! Stosuj afirmację, czyli pozytywne myśli na temat tego, co ma się wydarzyć. zobacz swój sukces w wyobraźni, a później już tylko zmień wyobrażenie w rzeczywistość.
  • Pozwalaj sobie na gorszy dzień. Nikt nie jest idealny, Ty też nie i masz prawo do gorszego dnia, a nawet porażki. One też nas uczą, są pewnym doświadczeniem, a nie synonimem dramatu, który odbiera nam siłę do dalszego działania. Daj sobie szanse przeżycia porażki i uczyń z niej lekcję na przyszłość.
  • Rozwijaj swoje zalety, pracuj nad wadami. Każdy ma zalety i wady, uświadom sobie swoje mocne i słabe strony, najlepiej wypisując je na kartce. I już wiesz co masz rozwijać i nad czym pracować. wracaj do spisu przy kolejnym poznawaniu siebie i koryguj listę. Może już udało Ci się rozwinąć jakieś zalety albo wyeliminować słabsze strony?
  • Otaczaj się pozytywnymi ludźmi. Nic nie działa lepiej na samoocenę niż pozytywna energia. Skąd ją wziąć? Najlepiej od pozytywnych ludzi, którymi się otaczasz. Obserwuj ich, patrz, co robią i jak. pozytywnie nastawione do świata osoby zwykle mają większą pewność siebie, oceniają siebie realne. Ucz się tego od nich.
  • Rozsądnie porównuj się z innymi. Choć porównania społeczne są jednym ze źródeł budowania poczucia własnej wartości, porównuj się z nimi rozsądnie. porównywanie się ze sportowcem czy zawodowym muzykiem nie pozwoli nam z pewnością na uzyskanie realnego obrazu swoich możliwości. Porównania traktujmy bardziej jak wyzwanie oraz czerpmy z nich motywację do pracy nad sobą.

Samoocena jest ważna. Poczucie własnej wartości daje nam siłę do działania i motywuje zarówno do aktywności w wielu dziedzinach życia, jak i pracy nad sobą. Jak powiedział bowiem Nathaniel Branden: "W systemie wartości człowieka nie ma nic ważniejszego - bardziej decydującego o jego rozwoju psychicznym i motywacjach - niż szacunek, którym darzy on samego siebie".

Autor: Monika Muzolf, psycholog

Ocena: 15.0

Komentarze