Czym jest nyktofobia? Przyczyny, objawy i leczenie nyktofobii

NyktofobiaLęk przed ciemnością zwykle pojawia się w dzieciństwie, maluch obawia się zasypiać w ciemnym pokoju, prosi nas o włączenie lampki i śpi wtedy spokojnie… Lęk przemija wraz z upływem czasu i zapominamy o nim. Co jednak, gdy wcale nie mija, a my, jako dorośli ludzie również panicznie obawiamy się ciemności? Być może cierpimy na nyktofobię, paniczny lęk przed ciemnością, jedną z najczęściej diagnozowanych fobii specyficznych.

Nyktofobia, czyli lęk przed ciemnością

Ciemność jest tajemnicza, budzi obawę, respekt, dla wielu z nas jest intrygująca, dla innych nieprzenikniona, uruchamia wyobraźnię… Dla niektórych z kolei ciemność jest przerażająca, to ludzie cierpiący na nyktofobię - panicznie boją się ciemności, nierzadko tak bardzo, że nie są w stanie normalnie funkcjonować.

Przyczyny fobii

Skąd bierze się patologiczny lęk przed ciemnością? Zwykle wśród przyczyn tej fobii wymienia się dwa, podstawowe czynniki. Pierwszym z nich jest nieprzepracowany lub źle przepracowany lęk przed ciemnością z dzieciństwa, np. dziecko bało się ciemności, a rodzice zamiast zapalić lampkę nocną i zapewnić, że po jego łóżkiem nie mieszka potwór, wyśmiewali jego lęki. Poza tym, nyktofobię może spowodować: trauma, związana z ciemnością i nieprzepracowana, np. w trakcie spotkań z psychologiem: osoba została zamknięta w ciemnym pomieszczeniu, zgubiła się nocą w lesie, bycie ofiara napadu w środku nocy itp.

Jak objawia się nyktofobia?

Nyktofobia objawia się panicznym lękiem przed ciemnością, osoba na nią cierpiąca obawia się już samej perspektywy nocy, ciemności, zasypiania w ciemnym pokoju, wyłączenia światła, braku prądu… Gdy jakaś z tych sytuacji ma miejsce, ogarnia ją silny, wręcz irracjonalny lęk, pojawiają się objawy fizyczne i psychologiczne.

Objawy fizyczne

  • Kołatanie serca;
  • Trzęsące się ręce;
  • Trudności w oddychaniu czy wręcz duszności;
  • Bóle głowy;
  • Nudności;
  • Wymioty;
  • Bóle brzucha;
  • Trudności w mówieniu.

Objawy psychologiczne

  • Problemy w skupieniu uwagi i skoncentrowaniu się;
  • Problemy z zaśnięciem itp.

Osoba cierpiąca na nyktofobię świadomie unika sytuacji, które wywołują u niej fobiczny lęk, co - nietrudno się domyślić - bardzo utrudnia jej normalne funkcjonowanie. Może cierpieć na problemy ze snem, ponieważ nie zaśnie w ciemnym pomieszczeniu, unika wychodzenia z domu po zmroku, co zimą może być trudne lub wręcz niemożliwe. Nyktofobia przyczynia się do problemów na gruncie zarówno zawodowym, jak i prywatnym, osoba chora może odmówić udziału w firmowym przyjęciu, które odbywa się wieczorem lub spotkaniu towarzyskim, nie wybierze się tez do kina, gdyż obawia się ciemności po zgaszeniu świateł.

Dziecięcy lęk przed ciemnością czy nyktofobia?

Jak odróżnić dziecięcy lęk przed ciemnością od początków nyktofobii? Kiedy lęk rozwojowy powinien zaniknąć i kiedy udać się z dzieckiem do specjalisty, aby wykluczyć nyktofobię? Lęk przed ciemnością jest jednym z najpowszechniejszych lęków okresu dzieciństwa. Jest rozwojowy co oznacza, że jego pojawienie się jest normalne i zwyczajne, gdy się objawi, nie ma powodu do niepokoju, wręcz przeciwnie: to, że jest to znak, że nasze dziecko rozwija się jak najbardziej prawidłowo. Rozwojowy lęk przed ciemnością pojawia się u przedszkolaków, zwykle w 3-4 roku życia. Dziecko, które wcześniej bawiło się pod kocem w ciemnym pokoju oglądało bajkę, teraz obawia się, gdy zgaśnie światło i histerycznie domaga się włączenia lampki? To znak, że pojawił się dziecięcy lęk przed ciemnością, który może nie zniknąć nawet do czasów dorastania. Dla wielu rodziców jest to lęk trudny do opanowania, dziecko może bać się nawet przejścia przez ciemniejszy korytarz. Warto dowiedzieć się, jak prawidłowo przepracować dziecięcy lęk przed ciemnością, aby uchronić swoje dziecko przed negatywnymi jego skutkami w przyszłości, w tym nawet nyktofobią.

Jak ustrzec swoje dziecko przed nyktofobią? Jak przepracować lęk przed ciemnością?

Jeśli chcesz prawidłowo przepracować dziecięcy lęk przed ciemnością pamiętaj o tym, że jest on rozwojowy, naturalny i to kolejny etap rozwoju Twojego maluszka. Aby prawidłowo pomóc dziecku poradzić sobie z tym lękiem, warto zastosować się do poniższych wskazówek.

  • Nie wyśmiewaj lęków dziecka, nie neguj ich - tłumacz, np. że pod łóżkiem nie ma potwora, ponieważ one istnieją tylko w bajkach, możecie wspólnie sprawdzić, że pod łóżkiem jest pusto, znaleźć maskotkę-strażnika lub narysować aniołka-stróża, który będzie "chronił" dziecko przed strachami i potworami z jego wyobraźni.
  • Nie neguj tego, co dziecko mówi, że np. w ciemności czai się potwór, powiedz, że wydaje mu się, że tam coś jest, ponieważ ma bujną wyobraźnię, a to dobrze, ponieważ przyda mu się ona w przyszłości. Wyobraźnię przedstaw jako zdolność wymyślania różnych rzeczy ale i sprawiania, że jest tak, jak chcemy, np. córka chce być wróżką, więc może o sobie wyobrazić, tak samo może sobie wyobrazić, że ciemność to spódnica wróżki, która pokrywa pokój i wróżka chroni dziecko przed wszystkim, co złe. Uruchom swoją wyobraźnię, wymyślajcie różne bajki, staraj się odwrócić uwagę dziecka od duchów i strachów.
  • Jeśli dziecko uważa, że pod łóżkiem mieszka konkretny strach, np. duch, poproś, by Ci o nim opowiedziało: narysujcie go, opiszcie, dowiedz się, co dziecko uważa za ducha, stracha, skąd o nim wie, np. z bajki lub opowieści starszego kolegi. Powiedz, że duchy nie istnieją, że to stwory z bajek i opowiadań, że nie wszystkie duchy są złe, np. duch Casper z bajki był dobrym, przyjaznym duszkiem.
  • Jeśli dziecko obawia się zasypiać w ciemności, nie neguj tego, pozwól mu spać przy lampce, wybierzcie się razem do sklepu, kupcie ładną lampkę, najlepiej z regulacją natężenia światła. Jeśli w nocy się czegoś przestraszyło i chce spać z Wami pozwól mu na to, wyjątkowo, aby nie zaburzyć jego poczucia bezpieczeństwa lub idź z nim do swojego pokoju i poczekaj aż zaśnie.
  • Nie mów nikomu o lęku Twojego dziecka, nie opowiadaj babci czy cioci o tym, że maluch obawia się sam zasypiać w ciemnym pokoju. Mimo że jest to lęk rozwojowy, dziecko może poczuć się zawstydzone, że opowiadasz bliskim o jego "słabości".
  • Staraj się nie prowokować sytuacji, w których dziecko musi samo nadmiernie stykać się z ciemnością, np. nie proś je o pójście do piwnicy po słoiki z przetworami jeśli wiesz, że bardzo się tego boi, niech przyniesie je tata, a dziecko pomoże Ci w inny sposób, np. wytrze naczynia. Z drugiej strony nie odcinaj go zupełnie od bodźca lękowego, ale stań się niejako terapeutą, np. idź z nim lub poproś, by czekało przy schodach, niech pójdzie z tatą na wieczorny spacer: nie zostawiaj dziecka samego ze swoim lękiem, towarzysz mu i po wszystkim powiedz: "Jestem z Ciebie dumna, byliśmy razem w piwnicy, tam jest ciemno, a Ty w ogóle się nie bałeś!".

Jak leczyć lęk przed ciemnością?

Nyktofobia może w widoczny sposób utrudniać normalne funkcjonowanie, zaleca się więc podjęcie specjalistycznej terapii. Obejmuje ona regularne spotkania z psychologiem. Psychoterapia z kolei skoncentrowana jest na przepracowaniu swoich lęków, jak i metodzie ekspozycji, czyli stopniowemu oswajaniu pacjenta z przedmiotem jego lęku, w tym wypadku z ciemnością. Może to polegać na tym, że pacjent wchodzi z terapeutą do pomieszczenia, gdzie pali się lampka. Na kolejnej sesji lampka jest wyłączana, ale wchodzi do pokoju razem z terapeutą. Na kolejnym spotkaniu wchodzą razem, ale po chwili terapeuta wychodzi. Później pacjent ma samodzielnie wejść do pomieszczenia. W przypadku nyktofobii rzadko stosuje się farmakoterapię, zwykle w przypadku bardzo nasilonych objawów lękowych lekarz psychiatra może zapisać pacjentowi łagodne leki uspokajające.

Komentarze