Osobowość borderline - przyczyny, objawy zaburzenia, leczenie

Psychologia

Osobowość borderlineOsobowość borderline - jedna osoba w dwóch światach.

Osobowością nazywamy zbiór cech, które czynią nas jednostką wyjątkową i warunkują nasze zachowanie w określonych sytuacjach. Istnieje wiele zaburzeń osobowości, czyli takich wzorców zachowań, które są niepożądane i powodują pogorszenie funkcjonowania danej osoby.

Jednym z nich i jednocześnie najbardziej inspirującym jest zaburzenie osobowości typu borderline. Nazywane jest też osobowością chwiejną emocjonalnie, co doskonale opisuje jej objawy.

Czym jest osobowość typu borderline?

To osobowość z pogranicza, zwana również osobowością chwiejną emocjonalnie. Osiowym objawem tego zaburzenia jest niestabilność nastrojów, przechodzenie z jednego stanu emocjonalnego w drugi. Zaburzeniem objętym jest około 2% społeczeństwa. Leczenie jest długotrwałe, nierzadko konieczna jest hospitalizacja pacjenta.

Przyczyny osobowości z pogranicza

Geneza zaburzenia osobowości typu borderline jest złożona, przyczyn upatruje się w wielu czynnikach. Pierwszą z nich stanowią czynniki biologiczne i genetyczne. Badawcze wskakują na rolę genów oraz zaburzenia w neuroprzekaźnictwie, w tym w działaniu serotoniny, dopaminy czy nieprawidłową pracą ciała migdałowatego, odpowiedzialnego za odczuwanie emocji. Kolejna grupa to czynniki emocjonalne, w tym traumy z przeszłości, maltretowanie, molestowanie czy zaniedbanie przez osoby najbliższe. Wiąże się to z trzecią grupą czynników, a  mianowicie czynnikami środowiskowymi, takimi jak rozłąka z opiekunem czy zbyt nadopiekuńczy rodzice.

Jakie są objawy zaburzenia osobowości typu borderline?

Klasyfikacje chorób wyróżniają kilka podstawowych objawów, jakie muszą wystąpić, aby zaburzenie można było uznać za osobowość z pogranicza. Osiowym objawem zaburzenia osobowości typu borderline jest niestabilność emocjonalna: osoba chora miewa niespodziewane napady gniewu nieadekwatnego do sytuacji, odczuwa silny lęk przed porzuceniem, dodatkowo źle reagując na tą emocję. Pacjenci charakteryzują się bowiem nietolerancją lęku: stres gwałtownie dezorganizuje ich życie, każda porażka urasta do rangi dramatu, osoba wpada w histerię, szał, działa w afekcie. Typowe dla osób chorych są również zmiany tożsamości: osoba z borderline często zmienia obraz własnego Ja, opisuje siebie z rozmaitych kategoriach, cechuje się zmienną samooceną, w zależności od nastroju i sytuacji.

Pojawiają się też mechanizmy obronne, czyli konkretne sposoby radzenia sobie z emocjami. Jednym z najczęściej spotykanych jest rozszczepienie, czyli na przykład widzenie osoby czy zjawiska jedynie w barwach białych lub czarnych. Osoba z borderline nie umie tego zintegrować, uznać, że ktoś może mieć jednocześnie i wady i zalety, obraz ulega niejako rozszczepieniu. Tak samo niezintegrowany posiada obraz własnej osoby. Nie da się ukryć, że takie osoby mają trudności z nawiązywaniem prawidłowych relacji międzyludzkich. W kontakcie oczekują zrozumienia, bliskości, boją się odrzucenia, a jednocześnie nie potrafią dać z siebie tego samego.

Pacjenta z borderline cechują również uczucia typowe dla depresji, takie jak nieustanny niepokój, poczucie pustki i bezradności. Wraz z zaburzeniem mogą współwystępować inne zaburzenia, w tym zaburzenia lękowe czy zaburzenia nastroju. Pojawiają się też często objawy wytwórcze, w tym urojenia, typowe dla schizofrenii. Te cechy psychotyczne nierzadko utrudniają poprawną diagnozę, ze względu na podobieństwo do innych zaburzeń psychicznych. Złożone objawy tego zaburzenia osobowości można przedstawić w prostszy sposób. Badacze określają ten typ osobowości jako balansowanie pomiędzy nerwicą (objawami lękowymi), a psychozą (niestabilnością emocjonalną oraz obawami wytwórczymi).

Jak leczy się to zaburzenie osobowości?

Leczenie osobowości z pogranicza obejmuje farmakoterapię w połączeniu z psychoterapią. W przypadku wyjątkowego pogorszenia funkcjonowania oraz występowania urojeń, zalecana jest hospitalizacja pacjenta.

Jak wygląda życie z osobą z borderline?

Nie da się kryć, że życie z osobą chorą na borderline jest.. męczące. Objawy pojawiają się nagle, z różnym nasileniem, nigdy nie wiemy, czy nastrój ukochanej osoby nie zmieni się w najmniej odpowiednim momencie. Problemy pojawiać się mogą również w życiu zawodowym. Takie osoby miewają napady gniewu czy inne objawy też w pracy, co skutkować może pogorszeniem wydajności ale i nie wpływa pozytywnie na relacje w zespole. Osoba z borderline jest niestabilna, może być serdeczna dla kolegów, by nagle wpaść w złość lub apatię. Objawy zaburzenia przyczyniają się do funkcjonowania w społeczeństwie, także w zakresie przestrzegania prawa. Zdarza się bowiem, że osoba chora w afekcie popełnia przestępstwo, a nawet zbrodnię, szczególnie w przypadku nieleczonego zaburzenia. Działają pod wpływem impulsu, mogą nadużywać substancji psychoaktywnych.

Historia Izy, lat 28

Mam na imię Iza, jestem ekonomistką. Maćka poznałam na imprezie, wyróżniał się z tłumu hałaśliwych kolegów mojej przyjaciółki, trzymał się z boku, przyglądał mi się… Ujął mnie swoją "innością", dopiero później okazało się, co miała ona oznaczać… Maciej na drugiej randce wyznał mi, że jest chory. Obawiałam się choroby nieuleczalnej, niewiele się pomyliłam… Mój chłopak cierpi na zaburzenie osobowości typu borderline. Gdy powiedziałam o tym znajomej po psychologii, dokładnie opowiedziała mi, co to za choroba. Przeraziłam się - ale… nie poddałam. Dziś jesteśmy z Maćkiem po ślubie, mamy córkę… Nie żałowałam ani jednego dnia, choć łatwo nie było i nie jest. Maciej ma nagłe zmiany nastrojów, jest emocjonalnie niestabilny. Może być dobrze, może być czułym mężem, a za chwile przychodzi zmiana i mam przed sobą wrzeszczącego furiata. Umiemy sobie z tym radzić, Maciek bierze leki, chodzi na terapię. Razem chodzimy. Żyjemy razem. Żyję z Maćkiem, choć czasem wydaje mi się, że mam też drugiego męża, pana X, wtedy, gdy pojawiają się objawy borderline. Żyjemy w dwóch światach, tym normalnym i zaburzonym ale kochamy oba te światy. I to jest najważniejsze.

Jak widać, życie z osobą z borderline jest możliwe. Historii, takich jak opowieść Izy, jest więcej. Podjęcie decyzji o byciu z kimś z taką oosbowością jest trudne, ale czasem warto podjąć ryzyko. Bierzemy wtedy nie tylko danego człowieka ale również jego świat. Świat osób z borderline jest inny: tajemniczy, nieco przerażający - ale też inspirujący. Będąc z taką osobą widzimy, jak przeżywa ona to, co niesie jej życie: mocniej, intensywniej i uczymy się tego od niej. Widzimy i słyszymy więcej, co nas ubogaca. Ponadto, jesteśmy komuś potrzebni, choćby po to, by przypomnieć o zażyciu leków czy kolejnej terapii. Jesteśmy też kochani, gdyż - wbrew pozorom - osoby z borderline potrafią i chcą kochać.

Autor: psycholog Monika Kornaś

Komentarze